Fandom

Students

Gdansk University/philosophy and social sciences course - notes

< Gdansk University

1,331pages on
this wiki
Add New Page
Talk0 Share

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Indukcjonizm i problemy indukcji wg Alana Chalmersa ("Czym jest to, co nazywamy nauką")


WprowadzenieEdit

Wiedza naukowa jest wiedzą dowiedzioną. Teorie naukowe zostały wyprowadzone z doświadczenia, uzyskanego drogą obserwacji i eksperymentu. Nauka opiera się na tym, co możemy usłyszeć, zobaczyć, dotknąć. Nie ma w niej natomiast miejsca na osobiste preferencje czy przekonania. Wiedza naukowa jest wiedzą niezawodną, gdyż jest udowodniona w obiektywny sposób. S. 22

Naiwnie indukcjonistyczna teoria nauki jest próbą formalizacji tego obrazu nauki. Indukcjonistyczna, gdyż opiera się na rozumowaniu indukcyjnym. Jednak jak wskazuje Chalmers ten pogląd na naukę i wyobrażenia na temat nauki są "całkowicie błędne". S. 23

Indukcjonizm naiwnyEdit

  • Nauka wychodzi od obserwacji s. 23
  • Potrzebne są: sprawne organy zmysłowe, brak uprzedzeń, wierny zapis s. 23
  • Stwierdzenia o stanie świata lub jego części można uzasadnić lub wskazać ich prawdziwość poprzez użycie zmysłów. Uzyskane w ten sposób wypowiedzi (zdania obserwacyjne) są podstawą do wyprowadzenia praw i teorii składających się na wiedzę naukową s. 23
  • Zdania obserwacyjne podpadają pod zbiór zdań szczegółowych, które to odnoszą się do pojedynczych zjawisk lub stanów rzeczy w określonym miejscu i czasie (np. Pan Smith uderzył swoją żonę) s. 23
  • Potem są zdania ogólne, które odnoszą się do wszystkich zdarzeń danego rodzaju, niezależnie od czasu i miejsca ich występowania (np. Wszystkie zwierzęta posiadają potrzebę wyładowania uczuć agresji). Zdania ogólne są składnikami praw i teorii składających się na wiedzę naukową s. 24
  • Pojawia się problem przejścia od szczegółu (skończona liczba obserwacji) do ogółu (tak jest zawsze). Aby dokonywać uogólnień ze skończonej ilości zdań obserwacyjnych należy spełnić kilka warunków:
    • duża ilość zdań obserwacyjnych
    • obserwacje powtarzane w różnorodnych warunkach
    • żadne zdanie nie może przeczyć prawu ogólnemu s. 25
  • Rozumowanie, dzięki któremu przechodzi się od zbioru zadań szczegółowych do uzasadnienia zdania ogólnego – czyli pozwalające przechodzić od „niektórych” do wszystkich nazywa się rozumowaniem indukcyjnym, a proces tego rozumowania nazywamy indukcją s. 26
  • Naiwny indukcjonizm mówi, iż nauka opiera się na zasadzie indukcji. Można to opisać następująco: Jeżeli duża ilość przedmiotów A została zaobserwowana w różnorodnych okolicznościach i jeżeli wszystkie bez wyjątku zaobserwowane A posiadały własność B, to wszystkie A mają własność B. s. 26
  • Wg naiwnego indukcjonisty wiedza powstaje dzięki indukcji na podstawie uzyskiwanej przez obserwację. Wraz ze wzrostem ilości obserwacji powinno powstawać coraz więcej wiedzy; rozwój nauki ma charakter ciągły, zależny od przyrostu faktów (danych obserwacyjnych)s. 26
  • Wykres: sposób indukcjonistycznych poglądów na naukę: fakty uzyskane dzięki obserwacji --indukcja---> prawa i teorie ---dedukcja----> przewidywania i wyjaśnienia s. 27
  • Rozumowanie dedukcyjne: jeśli przesłanki są prawdziwe to i wnioski są prawdziwe (np. a) wszystkie koty mają 5 nóg, b) kotka Pussy jest moim kotem, c) kotka Pussy ma 5 nóg). Badaniem rozumowań dedukcyjnych zajmuje się logika. S. 28-29
  • Forma wyjaśnienia i przewidywania naukowego:

a)Prawa i teorie

b)Warunki początkowe

c)Przewidywania i wyjaśnienia s. 32

  • Dobrym przykładem naiwnej, indukcjonistycznej teorii nauki jest opis metody naukowej, sformułowany przez XX-wiecznego ekonomistę: Jeżeli wyobrazimy sobie, w jaki sposób umysł o nadludzkiej potędze i zasięgu, choć normalny pod względem procesów logicznego myślenia, posługiwałby się metodą naukową, odbywałoby się to zapewne następująco: najpierw zaobserwowałby i utrwalił wszystkie fakty bez jakiejkolwiek selekcji i bez apriorycznych przypuszczeń co do tego, które z nich mogą okazać się ważniejsze od innych. Po drugie, poddałby zaobserwowane i utrwalone fakty analizie, porównaniu i klasyfikacji, bez użycia hipotezy czy postulatów innych niż te z konieczności zawarte w logice myślenia. Po trzecie, z tej analizy faktów wyprowadziłby indukcyjnie uogólnienia co do związków klasyfikacyjnych lub przyczynowych, jakie pomiędzy nimi zachodzą. Po czwarte, dalsze badania miałyby charakter zarówno dedukcyjny jak i indukcyjny i wykorzystywałyby wnioski z wcześniej wyprowadzonych uogólnień. (fragm. tekstu A.B. Wolfe'a cytowany za C.G.Hempel Philosophy of Natural Science) s. 32-33

Urok naiwnego indukcjonizmuEdit

  • Obiektywność nauki w teorii indukcjonistycznej, która wynika z tego, że obserwacje i rozumowania są same w sobie obiektywne. Każdy może sprawdzić zdania szczegółowe (jeśli tylko posiada zdrowe zmysły), gdyż wyklucza się czynniki subiektywne, osobowościowe, oczekiwania, przekonania etc. s.33
  • Niezawodność nauki, wynika z indukcjonistycznych twierdzeń na temat obserwacji i indukcji. Zdania obserwacyjne składające się na bazę nauki, są pewne i niezawodne, ponieważ ich prawdziwość można sprawdzić zmysłami s. 33
  • Autor uważa teorię naiwnego indukcjonizmu za błędną i niebezpiecznie mylącą. Słuszności swojego myślenia dowodzi w kolejnych rozdziałach książki. S. 33

Problem indukcjiEdit

  • Rozumowanie indukcyjne nie jest rozumowaniem logicznie poprawnym. Nie jest bowiem tak, że jeżeli przesłanki rozumowania indukcyjnego są prawdziwe, to prawdziwy musi być jego wniosek Opowieść Russela o indyku, także Hume nie zgadza się z indukcją.. Przykład z indykiem wskazuje, iż indukcyjne rozumowanie o prawdziwych przesłankach doprowadziło do fałszywego wniosku. s. 36
  • Zasady indukcji nie można uzasadnić za pomocą logiki. Mimo tego, iż indukcja spisuje się dobrze w wielkiej ilości sytuacji (prawa optyki, ruchu planet) takiej jej uzasadnienie jest nie do przyjęcia co wskazał D. Hume. Wnioskowania zmierzające do uzasadnienia indukcji poruszają się po błędnym kole, bowiem te rozumowania wyglądają następująco: Zasada indukcji okazała się skuteczna w sytuacji x1 Zasada indukcji okazała się skuteczna w sytuacji x2 Zasada indukcji jest zawsze skuteczna s. 37
  • Nie można posługiwać się indukcją w celu wyjaśnienia zasady indukcji tzn. to, że zasada indukcji działała w wielu przypadkach i pozwoliła odkryć to i owo co działało, nie znaczy, że jest poprawna s. 37
  • Trudność związaną z uzasadnieniem indukcji nazywamy „problemem indukcji” s. 37
  • Obok błędnego koła zawartego w próbach uzasadnienia zasady indukcji, zasada ta posiada inne wady. Jest to duża ilość obserwacji dokonywanych w różnorodnych warunkach. Nie wiadomo jak wielki musi być zbiór obserwacji szczegółowych, aby nie przepuścić zdarzenia, które ma inną cechę niż większość różnorodne okoliczności też stanowią problem, bo jak bardzo musiałyby być różnorodne s. 38
  • Stanowisko indukcjonistyczne można osłabić włączając prawdopodobieństwo. Wiedza naukowa jest wtedy jedynie "prawdopodobnie prawdziwa", a nie udowodniona. Im więcej obserwacji i im bardziej różnorodne, tym większe prawdopodobieństwo prawdziwości uogólnień s. 40
  • A więc: "Jeżeli duża liczba przedmiotów A została zaobserwowana w różnorodnych okolicznościach i jeżeli wszystkie bez wyjątku zaobserwowane przedmioty A posiadały własność B, to wszystkie A prawdopodobnie posiadają własność B." s. 40
  • Wtedy zasada indukcji jest prawdopodobnie prawdziwa. S. 40
  • Jednak prawdopodobieństwo dowolnego zdania ogólnego o świecie wynosi zero. Doświadczenia są skończone, a teoria mówi o nieskończonej ilości sytuacji. Prawdopodobieństwo, że zdanie uniwersalne jest prawdziwe jest równe skończonej liczbie podzielonej przez nieskończoną, czyli wynosi zero. S. 40-41
  • Program badawczy skonstruował sztuczne języki, dzięki którym można przypisywać uogólnieniom pewne, niezerowe wartości. Ale są to ograniczone języki bez uogólnień. s. 41
  • Inną metodą ocalenia indukcji jest skierowanie uwagi nie na próby przypisywania wartości prawdopodobieństwa prawom i teoriom, ale skupienie uwagi na poprawności prawdopodobieństwa pojedynczych przewidywań. Wówczas celem nauki jest np. ocena prawdopodobieństwa faktu, że Słońce zajdzie jutro, a nie, że będzie zawsze zachodzić. Że pewien most wytrzyma ciężary, a nie, że wszystkie. Wtedy można przypisać niezerowe wartości przewidywaniom. Ale nie wszyscy zgadzają się, że nauka powinna dostarczać pojedynczych przewidywań. Poza tym prawdopodobieństwo wzrasta, jeśli możemy przewidywanie poprzeć teorią, a nie tylko innymi przypadkami. S. 41-42
  • Gdy zdania ogólne są elementem znaczącym poszczególnych przewidywań, prawdopodobieństwo, że poszczególne przewidywania będą poprawne, spada do zera. s. 42

Możliwe reakcje na problem indukcjiEdit

  • Sceptyczna reakcja na indukcję - nauka opiera się na indukcji, której nie da się uzasadnić logicznie ani empirycznie, więc i nauki nie da się uzasadnić w racjonalny sposób. Hume: wiara w prawa i teorie jest tylko nawykiem psychicznym, którego nabywamy w wyniku powtórzeń pewnych obserwacji. S. 42-43
  • Nie da się zasady indukcji uznać za oczywistą. To, co uznajemy za oczywiste, zależy od naszego wykształcenia, przesądów i kultury s. 43
  • Nauka nie opiera się na indukcji - falsyfikacjoniści, Popper s. 43


ZakończenieEdit

Indukcjonizm wg Alana Chalmersa ("Czym jest to, co nazywamy nauką")

doświadczenie jako źródło wiedzy, nauka oparta na faktach, na rozumowaniu indukcyjnym

ten pogląd na naukę i wyobrażenia na temat nauki są wg autora "całkowicie błędne" s. 23

Indukcjonizm naiwny: nauka wychodzi od obserwacji

potrzebne: sprawne organy zmysłowe, brak uprzedzeń, wierny zapis

najpierw sa zdania szczegółowe

potem są zdania ogólne, które odnoszą się do wszystkich zdarzeń danego rodzaju, niezależnie od czasu i miejsca ich występowania

zdania ogólne są składnikami praw i teorii składających się na wiedzę naukową

problem przejścia od szczegółu (skończona liczba obserwacji) do ogółu (tak jest zawsze)

warunki (konieczne): a) duża ilość zdań obserwacyjnych

b) obserwacje powtarzane w różnorodnych warunkach

c) żadne zdanie nie może przeczyć prawu ogólnemu

rozumowanie indukcyjne: od zbioru zdan szczegółowych do uzasadnienia zdania ogólnego

Wykres:

fakty uzyskane dzięki obserwacji --indukcja---> prawa i teorie ---dedukcja----> przewidywania i wyjaśnienia

wraz ze wzrostem ilości obserwacji powinno powstawać coraz więcej wiedzy; rozwój nauki ma charakter ciagły, zależny od przyrostu faktów;

Jeżeli duża ilość przedmiotów A została zaobserwowana w różnorodnych okolicznościach i jeżeli wszystkie bez wyjątku zaobserwowane A posiadały własność B, to wszystkie A mają własność B.


podstawowa cecha myślenia dedukcyjnego: jeśli przesłanki są prawdziwe to i wnioski są prawdziwe

Jeżeli wyobrazimy sobie, w jaki sposób umysł o nadludzkiej poteze i zasięgu, choć normalny pod względem procesów logicznego myślenia, posługiwałby się metodą naukową, odbywałoby się to zapewne następująco: najpierw zaobserwowałby i utrwalił wszystkie fakty bez jakiejkolwiek selekcji i bez apriorycznych przypuszczeń co do tego, które z nich mogą okazać się ważniejsze od innych. Po drugie, poddałby zaobserwowane i utrwalone fakty analizie, porównaniu i klasyfikacji, bez użycia hipotezy czy postulatów innych niż te z konieczności zawarte w logice myślenia. Po trzecie, z tej analizy faktów wyprowadziłby indukcyjnie uogólnienia co do związków klasyfikacyjnych lub przyczynowych, jakie pomiędzy nimi zachodzą. Po czwarte, dalsze badania miałyby charakter zarówno dedukcyjny jak i indukcyjny i wykorzystywałyby wnioskii z wcześniej wyprowadzonych uogólnień. (fragm. tekstu A.B. Wolfe'a cytowany za C.G.Hempel Philosophy of Natural Science)

Uroki naiwnego indukcjonizmu

Obiektywność nauki w teorii indukcjonistycznej wynika z tego, że obserwacje i i rozumowanie są same w sobie obiektywne. Zdania szczegółowe każdy może sprawdzić.

Indukcjoniści są bardziej wyrafinowani, nie zawsze ich rozumowanie jest tak proste

Problem indukcji

nie można posługiwac się indukcją w celu wyjaśnienia zasady indukcji tzn. to, że zasada indukcji działała w wielu przypadkach i pozwoliła odkryć to i owo co działało, nie znaczy, że jest poprawna

opowieść Russela o indyku, także Hume nie zgadza się z indukcją

nie wiadomo jak wielki musi być zbiór obserwacji szczególowych, aby nie przepuścić zdarzenia, które ma inną cechę niż większość różnorodne okoliczności też stanowią problem, bo jak bardzo musiałyby być róznorodne

stanowisko indukcjonistyczne można osłabić włączając w nią prawdopodobieństwo. Wiedza naukowa jest wtedy jedynie "prawdopodobnie prawdziwa", a nie udowodniona. Im więcej obserwacji i im bardziej różnorodne, tym większe prawdopodobiestwo prawdziwości uogólnień.

A więc: "Jezeli duza liczba przedmiotów A została zaobserwowana w różnorodnych okolicznościach i jeżeli wszystkie bez wyjątku zaobserwowane przedmioty A posiadały własność B, to wszystkie A prawdopodobnie posiadają własność B."

Wtedy zasada indukcji jest prawdopodobnie prawdziwa.

Ale prawdopodobieństwo dowolnego zdania ogólnego o świecie wynosi zero. Doświadczenia są skończone, a teoria mówi o nieskończonej ilości sytuacji. Prawdopodobieństwo, że zdanie uniwersalne jest prawdziwe jest równe skończonej liczbie podzielonej przez nieskończoną, czyli wynosi zero.

Program baawczy skonstruował sztuczne języki, dzięki którym można przypisywac uogólnieniom pewne, niezerowe wartości. Ale są to ograniczone języki bez uogólnień.

Inna próba ocalenia indukcji: celem nauki jest np. ocena prawdopodobieństwa faktu, że Słońce zajdzie jutro, a nie że będzie zawsze zachodzić. Że pewien most wytrzyma ciężary, a nie, że wszystkie. Wtedy można przypisać niezerowe wartości przewidywaniom. Ale nie wszyscy zgadzają się, że nauka powinna dostarczać pojedynczych przewidywań. Poza tym prawdopowobieństwo wzrasta jeśli możemy przewidywanie poprzeć teorią, a nie tylko innymi przypadkami.

Gdy zdania ogólne są elementem znaczącym poszczególnych przewidywań, prawdopodobieństwo, że poszczególne przewidywania będą poprawne, spada do zera. (???)

Reakcje

1. Sceptyczna reakcja na indukcję - nauka opiera się na indukcji, której nie da się uzasadnić logicznie ni empirycznie, więc i nauki nie da się uzasadnić w racjonalny sposób. Hume: wiara w prawa i teorie jest tylko nawykiem psychicznym, którego nabywamy w wyniku powtórzeń pewnych obserwacji.

2. Nie da się zasady indukcji uznać za oczywistą. To,co uznajemy za oczywiste, zależy od naszego wykształcenia, przesądów i kultury

3. Nauka nie opiera się na indukcji - falsyfikacjoniści, Popper

Krytyka dalsza - to, co obserwator widzi, jego doznania wzrokowe, zależy też od jego doświadczenia, wiedzy i oczekiwań. Np. student medycyny, który początkowo nie widzi nic na obrazku rentgenowskim, a w studiując uczy się zauważać drobne zmiany, patologie itp.Ci , co bronią indukcji, mówią, że doznanie jest to samo, ainna interpretacja. Ale wh autora doznania zmieniają się w zależności od oczekiwań. Ale nie uniemożliwia to nauki czy komunikacji. Patrząc na to samo zjawisko wszyscy widza tę samą rzecz, ale w pewnym sensie nie mają jednak identycznych doznań poznawczych.

- zdania obserwacyjne tez moga zostać obalone. Same w sobie zawierają one dużo założeń teoretycznych, są pisane językiem jakiejś teorii. Konieczne są ścisłe i jasne teorie, żeby sformułować precyzyjne zdania obserwacyjne. A więc teorie poprzedzają obserwacje. Np. żeby zbadać czerwień indukcjonistycznie, trzeba wiedzieć, co to jest czerwień (inaczej nie będzie wiadomo, co włączyć do obserwowanego zbioru).

- jak udowodnić, że niały patyk, który nauczyciel pokazuje przed tablicą jest kawałkiem kredy? Może być czymś innym. Trzeba wiedzieć, co to jest kreda, żeby to udowodnić. Musi tez odwołać się do teorii, np. to jest kreda, bo po zanurzeniu w kwasie, wydziela się CO2. Nie można tego udowodnić indukcją.

- teoria, którą obserwator się podpiera, żeby stworzyć zdanie obserwacyjne może być fałszywa. Np. o rozmiarze Wenus, na podstawie obserwacji, a tym czasem nie da się rozmiaru Wenus zmierzyć gołym okiem.

- wniosek że naelektryzowany metal jest lepki

- mars jest kwadratowy i silnie zabarwiony

Nie znaczy to, że indukcja nie odgrywa żadnej roli, ale że rola ta jest przeceniana.

- bez teorii czas poświęcony obserwacjom będzie stracony, bo trzeba udowdnic dlaczego akurat to się bada, a można mając juz pewne przedzałożenia.

- potrzebne są szerokie i jak najdoskonalsze teorie, bo inaczej doświadczenia moga się nie udać (Hertz miał zakłócenia, bo fale się odbijały)

Wyrafinowana teoria ind. - nowatorskie i najznaczniejsze akty twórcze, które wymagają geniuszu, nie poddają się analizie logicznej. Odkrycia naukowe sa poza filozofią nauki.

Indukcja jako sposób udowadniania twierdzeń.

Indukcjonizmowi nie udał osię w interesujący sposob wyjasnić aspektów nauki. Inne teorie bardziej płodne.

Also on Fandom

Random Wiki